چرا نویسنده باید‌ شعر بخواند؟

چرا نویسنده باید‌ شعر بخواند؟ 

از زمانی که در جاده‌ٔ پر پیچ وخم نویسندگی گام برداشته‌ام. زمان‌هایی که به بن‌بست‌های هزار توی نوشتن رسیده‌ام. دفترهای شعر پناه من بوده‌اند. و با آن‌ها توانسته‌ام باز به مسیر اصلی نویسندگی بازگردم.

اما با این همه مطالعه‌‌ی شعر را موضوعی مربوط به دنیای نویسندگی نمی‌دانستم.

تا چندی پیش که متنی از محمدرضا رهگذر در مورد اهمیت خواندن شعر برای نویسندگان را مطالعه کردم، در نتیجه نگاه من به مقوله‌ی شعر‌خوانی ۳۶۰ درجه تغییر پیدا کرد.

پس از آن روز در سبد روزانه‌ٔ مطالعه‌ام یک دفتر شعر برای خوانش در اولویت قرار دارد.

در این مقاله با من همراه شوید تا دلایلی که یک نویسنده باید شعر بخواند را با هم بررسی کنیم تا در سبد مطالعه‌ی همه‌ی‌ ما همیشه یک دفتر شعر وجود داشته باشد.

دلایل محمدرضا رهگذر درباره‌ی اهمیت شعر‌خوانی:

۱) خواندن زیاد و حفظ شعرهای خوب باعث زیبایی و غنای نثر ما می‌شود.

۲) سبب می‌شود به طور غریزی، با ارزش‌های تصویری و موسیقایی کلمات آشنا شویم.

۳) با هم‌خوانی یا ناهماهنگی حروف و واژه‌ها و نظایر اینها، بهتر و عمیق‌تر آشنا شویم.

۴) این‌کار، دایرهٔ لغات ذخیره شده در ذهن ما را وسعت می‌بخشد.

۵) خیال ما را امکان پرواز می‌دهد.

۶) احساسات ما را تلطیف می‌کند، روانی خاصی به ذهن و قلم ما برای بیان مقصودمان می‌دهد.

و حالا  چند دلیل هم خودم به این فهرست اضافه می‌کنم‌‌.

۷) شعر پایه‌ی خلاقیت نویسنده است.

۸) شعر به ما می‌آموزد تا با زبان برخورد شگفت‌انگیزتری داشته باشیم.

۹) خواندن شعر نگرش ما را وسعت می‌دهد تا تصویرهای بکرتری خلق کنیم.

۱۰) با خواندن شعر خودمان را بهتر درک می‌کنیم.ب

پس برای دست‌یابی به این منظور باید با شاعران جهان آشنا شویم. شعرهای از آن‌ها بخوانیم، تا بتوانیم جعبه ابزار نویسندگی خود را که همان واژگان است گسترش دهیم، بر زبان تسلط بیشتری بیابیم و نثری صیقل‌خورده‌، خوش‌آهنگ و روان‌تری داشته باشیم.

«در پرانتز اشاره می‌کنم اولین گام شعر سرودن، خواندن شعر است.»

پس برای رسیدن به این منظور سه پیشنهاد دارم.

۱) از روی شعرها رونویسی داشته باشیم که خود دست‌گرمی‌ و  تمرینی برای نوشتن است. هم‌چنین شانس ما را برای خلق ایده‌ها هزار برابر می‌کند.

۲) تمرین ادامه نویسی را در برنامه‌ی روزانه‌ای خود قرار دهیم.

فرمول ادامه نویسی این‌گونه است. یک خط از شعری را انتخاب کنیم و از  همان‌جا شروع به ادامه نویسی کنیم.

مانند این شعر «شنیدم که می‌گفتند…» حالا با هم دست به قلم می‌شویم و ادامه نویسی را تجربه می‌کنیم.

۳) هر هفته را به یک شاعر اختصاص دهیم. با او آشنا شویم. دفتر شعرهایش را بخوانیم و از او بیاموزیم و با او بنویسیم.

❇️ شعر اول از اریش فرید شاعر آلمانی زبانِ اتریشی‌تبار

سکوت

سکوت

آواز پرندگان غایب است

سکوت

موج خروشان دریای بی‌آب است

سکوت

سو‌سو زدن چشم من است در تاریکی

سکوت

گویش طبلِ رقاصان است در گوش‌های من

سکوت

بوی دود است و بوی مه

در ویرانه‌ای

در صبحگاه نبردی زمستانی

سکوت

احساس من، نگاه من است به مادربزرگ

در تابوت

سکوت اما چیزی بود که او نبود

سکوت

پژواک سخن است و وفای به‌ عهد

سکوت

رسوب تمام واژه‌هاست در درون من

سکوت واپسین پژواکِ آخرین فریاد است

سکوت، سکوت، است

سکوت، سرنوشت من است.

❇️ شعر دوم از غلامرضا بروسان

نامم را فراموش کرده‌ام

کبریت بزن

دستم را از یاد برده‌ام

به زندانی شبیه‌ام

که راه فرارش لو رفته باشد

آن‌قدر شلوغم که می‌خواهم

همه را بر خودم بشورانم

به خودم که فکر می‌کنم

چون چاقویی به مرگ نزدیکم.

❇️شعر سوم از شمس لنگرودی

می‌خواستم جهان را به قواره‌ای رؤیاهایم درآورم

رؤیاهایم به قواره‌ای دنیا درآمد.

 

      ❇️شعر چهارم از پیرژی گروشا

نویسنده، شاعر و دیپلمات چک

                    تمرین مرگ

شنیدم که می‌گفتند سرزمینی‌ست،

کوه‌ها و رودهایی

که می‌گردند همه

با وزش باد.

نورِ کج‌تاب

کورسوی می‌زند آنجا

و مدارا می‌کند

با تماشاگران.

آنجا پیر زاده می‌شوی

تا مرگ

زود به سراغت آید.

و به راستی آنجا آسان‌تر است گذر زمان

از زندگی در سیارهٔ من،

جایی که من تاکنون

تنها مرگ را تمرین کرده‌ام.

شعر پنجم از هوشنگ ابتهاج «سایه»

پند رودکی 

گفتم اگر پدر نتوانست یا نخواست

من هموار  خواهم‌ کرد گیتی را.

فرزندِ من به عُجب‌ جوانی تو این مگوی

من خواستم ولی نتوانستم

تا خود چه خواهی و چه توانی.

 شعر ششم از احمد شاملو

 هرگز از مرگ نهراسیده‌ام

اگرچه دستانش از ابتذال شکننده‌تر بود.

هراس من- باری- همه از مردن در

سرزمینی‌ست که مزد گورکن

از آزادی آدمی افزون باشد.

جستن

یافتن

و آن‌گاه

به اختیار برگزیدن

و از خویشتن خویش

باروئی پی‌افکندن – اگر مرگ را از این همه ارزشی بیش تر باشد

حاشا حاشا که هرگز از مرگ هراسیده باشم.

 

      شعر هفتم از قدسی قاضی‌‌نور 

ماه را نشانه رفتند

آواز را نشانه رفتند

دیگر چه مانده برای خیال‌بافی ما؟!

 

شعر هشتم هزارتو از خیمه تورس بودت

 زنده به گور

در هزارتویی بی‌انتها از آینه‌ها

خود را می‌شنوم، خود را دنبال می‌کنم،

در جست‌وجوی خود

در این دیوارِ صیقلی سکوت.

و خود را نمی‌یابم.

دست می‌سایم، گوش می‌دهم، نگاه می‌کنم

از میانِ همه‌ی پژواک‌های این هزار تو

صدای من

نفس‌نفس‌زنان خود را به گوش می‌رساند…..

و من آن را نمی‌شوم.

این جا کسی زندانی شده‌است

در این محوطه ی سرد تابناک

هزارتوی آینه‌ها:

کسی که من او را تقلید می‌کنم

چون می‌رود، می‌روم.

چون برمی‌گردد، برمی‌گردم.

چون می‌خوابد، من خواب می‌بینم،

«این تویی؟»

من پاسخ نمی‌گویم.

تعقیب شده، آماج پژواکِ همان صدا

که نمی‌دانم از آنِ من است یا نه

در این هزارتوی بی‌انتهای آینه‌ها

زنده بگور.

 

شعر نهم یقین از اوکتاویو پاز

اگر واقعی‌ست

نور سفید این چراغ،

اگر واقعی‌ست دستی که می‌نویسد،

آیا واقعی‌اند چشمانی

که بر نوشته‌ی من می‌نگرند؟

از واژه‌ی به واژه‌ی دیگر

آنچه می‌گویم محو می‌شود.

می‌دانم که زنده‌ام

در فاصله‌ی میانِ دو پرانتز.

 

شعر دهم از گونثالو روخاس 

روزی ده هزار بار کلمات را نفس می‌کشی،

سوگند یاد می‌کنی به عشق و زیبایی

روزی ده هزار بار ریه‌‌هایت را خالی می‌کنی

از ذرات گرد و غبارِ رها در فضا

اما بیهوده است: مرگ، سقِ دهان،

پرنده‌ای از جنس کلام که از زبانِ تو به پرواز در می‌آید.

شعر یازدهم صدا

از فررّا گولار 

هر شعری، ساخته‌ی هواست

تنها هوا:

دستانِ شاعر

تیر فرود نمی‌آورند بر تنه‌ی درخت

پتک نمی‌‌کوبند بر آهن

تراش نمی‌دهند سنگ را

و آغشته نمی‌شوند به رنگِ آبی

آن‌گاه که از سحر می‌نویسد

یا از نسیم

یا از پیراهنِ یار.

شعر

هرگز تجسم نمی‌یابد

همه‌ی هستیِ او صداست

صدایی که به‌ گاهِ ترنم کلمات

هستی خود را ندا می‌دهد.

 شعر دوازدهم روح من از بیژن جلالی

روح من چون دریائی است

و من چون خاشاکی

بر آن می‌رقصم

و بیهوده خود را

در این دریا جست‌و‌جو می‌کنم

دریائی که پایه‌های جهان

بر آن استوار است.

شعر سیزدهم فلق از هوشنگ ابتهاج

ای صبح، ای بشارت فریاد!

امشب، خروس را

در آستانِ آمدنت سر بریده‌اند!

حسرت همیشگی از قیصر امین‌پور

حرف‌های ما هنوز ناتمام…

تا نگاه می‌کنی:

وقت رفتن است

باز هم همان حکایت همیشگی!

پیش از آنکه باخبر شوی

لحظه‌ی عزیمت تو ناگزیر می‌شود

آی…

ای دریغ و حسرت همیشگی!

ناگهان

چه‌قدر زود

دیر می‌شود!

نویسنده: سمیه فروزنده

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید
پست های مرتبط

2 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *